Choć w wielu przypadkach rodzina może być zgodna co do kręgu spadkobierców po zmarłym oraz podziału majątku spadkowego, to brak formalnego ustalenia praw do spadku prowadzi do wielu komplikacji prawnych i finansowych. Spadkobiercy mogą napotkać trudności w zarządzaniu odziedziczonym majątkiem, np. w sprzedaży nieruchomości, ujawnieniu aktualnego właściciela w księgach wieczystych czy rozdysponowaniu środków znajdujących się na rachunkach bankowych zmarłego. Ponadto, brak uregulowania spraw spadkowych może skutkować narastaniem długów spadkowych.
Potwierdzenie przejścia praw i obowiązków po zmarłym na spadkobierców może zostać przeprowadzone na dwa sposoby: notarialnie poprzez sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia lub sądowo w drodze postępowania o stwierdzenie nabycia spadku. W drugim z tych przypadków może pomóc radca prawny, który sporządzi wniosek i będzie reprezentował Klienta przed sądem na wszystkich etapach sprawy.
Notarialne poświadczenie dziedziczenia
Akt poświadczenia dziedziczenia sporządzony przez notariusza ma taką samą moc prawną jak postanowienie sądu w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku. Warto jednak pamiętać, że nie w każdej sytuacji możliwe jest skorzystanie z tej formy ustalenia praw do spadku. Jest to zdecydowanie szybsza procedura, ale wymaga, aby wszyscy spadkobiercy stawili się u notariusza oraz byli zgodni co do kręgu spadkobierców.
Aktu poświadczenia dziedziczenia nie da się więc sporządzić gdy któryś z potencjalnych spadkobierców ustawowych kwestionuje ważność testamentu, którykolwiek ze spadkobierców nie może dotrzeć do notariusza (np. z uwagi na stałe zamieszkiwanie za granicą) lub z którymś ze spadkobierców nie ma kontaktu. W takich sytuacjach jedyną możliwością ustalenia praw do spadku jest przeprowadzenie sądowego postępowania o stwierdzenie nabycia spadku.
Postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku
Aby wszcząć postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku, należy złożyć wniosek do właściwego sądu rejonowego – jest nim sąd właściwy dla ostatniego miejsca stałego pobytu spadkodawcy. Wniosek podlega opłacie sądowej w wysokości 100 zł. Oprócz tego wnioskodawca musi uiścić opłatę w wysokości 5 zł za wpis do Rejestru Spadkowego.
Wniosek może złożyć każdy zainteresowany – a więc nie tylko spadkobierca czy zapisobierca, ale również wierzyciel spadkodawcy lub osoba planująca dochodzić zachowku.
Do wniosku należy dołączyć niezbędne dokumenty – przede wszystkim akt zgonu spadkodawcy oraz odpisy aktów stanu cywilnego spadkobierców (akt małżeństwa – w przypadku małżonka spadkodawcy; akty urodzenia dzieci lub wnuków spadkodawcy, ewentualnie akt małżeństwa, gdy któreś z dzieci zmieniło nazwisko na skutek zawarcia małżeństwa). Często zdarza się sytuacja, w której wnioskodawca nie jest w stanie samodzielnie pozyskać wszystkich potrzebnych odpisów aktów stanu cywilnego. W takich wypadkach sąd rozpoznający sprawę zwraca się do urzędu stanu cywilnego o nadesłanie potrzebnych odpisów lub zobowiązuje wnioskodawcę do ich pobrania.
Zapewnienie spadkowe i wezwanie spadkobierców przez ogłoszenie
W toku postępowania sądowego o stwierdzenie nabycia spadku często dochodzi do odebrania przez sąd zapewnienia spadkowego. Jest to oświadczenie składane przez jednego ze spadkobierców pod rygorem odpowiedzialności karnej, w którym osoba je składająca wskazuje, czy zna innych spadkobierców oraz czy ma wiedzę na temat sporządzenia przez spadkodawcę testamentu.
Jeżeli w toku postępowania nie było możliwe odebranie zapewnienia spadkowego lub dowody zgromadzone w sprawie okażą się niewystarczające do ustalenia kręgu spadkobierców, to postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku będzie mogło zapaść dopiero po wezwaniu wszystkich spadkobierców przez ogłoszenie.
Ogłoszenie zamieszcza się w Monitorze Sądowym i Gospodarczym oraz podaje publicznie do wiadomości w ostatnim miejscu zwykłego pobytu spadkodawcy. Jeżeli w ciągu trzech miesięcy od dnia dokonania ogłoszenia nikt nie zgłosił nabycia spadku albo zgłaszający się nie udowodnił, że jest spadkobiercą, sąd wydaje postanowienie stwierdzające nabycie spadku przez spadkobierców, których prawa zostały ustalone w toku postępowania.
Sąd, po przeanalizowaniu przedstawionych dowodów oraz przeprowadzeniu rozprawy, wydaje postanowienie określające, kto dziedziczy spadek, na jakiej podstawie i w jakich częściach.
Podsumowanie
Wybór między postępowaniem sądowym o stwierdzenie nabycia spadku a notarialnym sporządzeniem aktu poświadczenia dziedziczenia zależy od indywidualnych okoliczności i zgodności między spadkobiercami. Niezależnie od wybranej drogi, uzyskanie formalnego potwierdzenia nabycia spadku ułatwia zarządzanie odziedziczonym majątkiem i zapewnia bezpieczeństwo prawne. Warto zadbać więc o uregulowanie kwestii spadkowych jak najszybciej.
Jeżeli masz jakiekolwiek pytania lub wątpliwości dotyczące wszczęcia i prowadzenia postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, potrzebujesz pomocy w skompletowaniu dokumentów i przygotowaniu wniosku albo reprezentacji przed sądem w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku, to służę pomocą.