W poprzednim artykule (dostępnym pod adresem https://kancelaria-sobczuk.pl/zasiedzenie-nieruchomosci/) opisałam warunki, które trzeba spełnić, aby nabyć własność nieruchomości przez zasiedzenie. Z tego wpisu dowiesz się natomiast jak napisać, opłacić i złożyć wniosek oraz jakie dowody i żądania powinny zostać zgłoszone.
Kto może złożyć wniosek o zasiedzenie nieruchomości?
Wszczęcie postępowania o zasiedzenie zawsze następuje na wniosek. Sąd nie może sam zainicjować takiej sprawy (nie może wszcząć jej z urzędu).
Wniosek o zasiedzenie może złożyć każdy zainteresowany, a więc każdy kto ma interes prawny w nabyciu własności nieruchomości przez osobę wskazaną we wniosku.
W praktyce wniosek najczęściej składany jest przez osobę, która włada nieruchomością jak właściciel i chce ją nabyć przez zasiedzenie. Często zdarza się również, że o zasiedzenie wnoszą spadkobiercy posiadacza samoistnego. Możliwe jest również złożenie wniosku przez wierzyciela posiadacza nieruchomości.
Jak napisać wniosek o zasiedzenie nieruchomości?
Jak już wiesz z poprzedniego wpisu, aby sąd stwierdził nabycie własności nieruchomości przez zasiedzenie muszą zostać spełnione łącznie następujące przesłanki:
- posiadanie samoistne (czyli władanie nieruchomością jak właściciel),
- upływ wymaganego prawem terminu (co do zasady nieprzerwane posiadanie nieruchomości przez 20 lub 30 lat).
To właśnie wykazanie tych elementów jest kluczowe w sprawie o zasiedzenie i wokół nich koncentrować się będzie treść samego wniosku. Nie można zapominać jednak o wymaganiach formalnych – elementach, które zawierać powinno każde pierwsze pismo w sprawie sądowej.
Wniosek o zasiedzenie musi zawierać:
- Oznaczenie sądu, do którego jest kierowany – czyli sądu rejonowego właściwego ze względu na położenie nieruchomości,
- Oznaczenie wnioskodawcy (ze wskazaniem adresu i numeru PESEL),
- Dane uczestników postępowania (osób, które są zainteresowane wynikiem sprawy),
- Dokładne określenie nieruchomości, której dotyczy wniosek (nieruchomość powinna być opisana zgodnie z danymi ewidencyjnymi, tj. powinny być wskazane: numer działki, obręb ewidencyjny, powierzchnia, numer księgi wieczystej, jeżeli jest prowadzona),
- W przypadku wniosku o zasiedzenie jedynie udziału w nieruchomości – wskazanie udziału – ułamka w prawie własności, który ma zostać zasiedziany,
- Określenie wartości przedmiotu sprawy (przedmiotu zasiedzenia),
- Wskazanie dowodów oraz faktów, które mają zostać wykazane tymi dowodami,
- Uzasadnienie żądania (zwłaszcza opis stanu faktycznego i okoliczności objęcia nieruchomości w posiadanie oraz czasu trwania posiadania),
- Wymienienie załączników,
- Podpis wnioskodawcy.
Prawidłowe sporządzenie wniosku i uwzględnienie wszystkich powyższych elementów jest konieczne. W przeciwnym razie sąd wezwie do uzupełnienia braków formalnych, co przedłuży czas trwania sprawy.
Oprócz tych elementów we wniosku mogą znaleźć się również żądania dotyczące:
- zwolnienia z kosztów sądowych,
- wyznaczenia pełnomocnika (radcy prawnego lub adwokata) z urzędu,
- zwrócenia się przez sąd do instytucji/organów, jeżeli znajdują się u nich dowody, mające znaczenie dla sprawy, a wnioskodawca nie może ich sam pozyskać,
- poszukiwania zainteresowanych udziałem w sprawie przez ogłoszenie.
Jakie dokumenty należy załączyć do wniosku o zasiedzenie?
Do wniosku o zasiedzenie najczęściej potrzebne są:
- odpis aktualny z księgi wieczystej lub zaświadczenie ze zbioru dokumentów, jeżeli są prowadzone dla nieruchomości,
- wypis z ewidencji gruntów (w miarę możliwości również wyrys z mapy ewidencyjnej),
- mapa sporządzona przez geodetę uprawnionego – gdy zasiedzenie, dotyczyć ma części działki lub istnieją wątpliwości co do powierzchni lub położenia nieruchomości,
- postanowienie o stwierdzeniu nabyciu spadku lub akt poświadczenia dziedziczenia – jeżeli wniosek składają spadkobiercy posiadacza samoistnego lub istnieje konieczność wykazania następstwa prawnego.
Jakie dowody są wykorzystywane w sprawach o zasiedzenie?
W sprawach o zasiedzenie najczęściej przeprowadza się dowody:
- z dokumentów,
- z zeznań świadków,
- z przesłuchania wnioskodawcy i uczestników postępowania,
- z oględzin nieruchomości.
W sprawach o zasiedzenie często wykorzystywane są:
- nieformalne umowy dotyczące nabycia nieruchomości – zwłaszcza umowy sprzedaży i darowizny zawarte w innej niż akt notarialny formie,
- potwierdzenia uiszczania podatków i innych należności publicznoprawnych dotyczących nieruchomości,
- dokumentacja dotycząca podłączenia mediów do nieruchomości,
- rachunki za utrzymanie nieruchomości w należytym stanie,
- zdjęcia przedstawiające stan zagospodarowania nieruchomości,
- fotogrametryczne zdjęcia lotnicze,
- pozwolenia na budowę i inne decyzje administracyjne.
Jaka jest opłata od wniosku o zasiedzenie?
Do wniosku o zasiedzenie należy dołączyć potwierdzenie uiszczenia opłaty sądowej. W tym wypadku opłata jest stała i wynosi 2.000 zł niezależnie od tego, jaka jest wartość zasiadywanej nieruchomości.
Opłata może zostać uiszczona przelewem na rachunek bankowy właściwego sądu lub za pomocą znaku sądowego, który można zakupić w automatach znajdujących się w sądach lub na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości https://oplaty.ms.gov.pl/znaki-oplaty-sadowej/zakup
Jeżeli Twój stan rodzinny i majątkowy sprawia, że nie jesteś w stanie uiścić tej opłaty możesz ubiegać się o zwolnienie z kosztów sądowych w całości lub części. Wniosek taki możesz zawrzeć we wniosku o zasiedzenie. Pamiętaj jednak, żeby w takiej sytuacji załączyć do wniosku oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach.
Co w sytuacji gdy nie znasz uczestników postępowania?
Uczestnikiem postępowania o zasiedzenie powinna być osoba ujawniona jako dotychczasowy właściciel nieruchomości lub jej następcy prawni. Jednak ze względu na upływ kilkudziesięciu lat od dnia objęcia nieruchomości przez aktualnego posiadacza ustalenie kręgu tych osób może okazać się bardzo trudne, a czasami wręcz niemożliwe. W przypadku, gdy znane są imiona i nazwiska tych osób, ale wnioskodawca nie jest w stanie ustalić ich adresów możliwe jest ustanowienie kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu. W pozostałych przypadkach – gdy wnioskodawca nie zna tych osób, konieczne jest wezwanie wszystkich zainteresowanych do udziału w sprawie przez ogłoszenie. Takie ogłoszenie najczęściej publikowane jest w prasie lub Monitorze Sądowym i Gospodarczym, a także wywieszane w budynku sądu i publikowane na stronie internetowej sądu.
Jak długo trwa postępowanie o zasiedzenie?
Czas trwania postępowania o zasiedzenie zależy od wielu czynników:
- liczby uczestników postępowania i ich stanowiska co do zasiedzenia,
- skomplikowania stanu prawnego,
- liczby dowodów, które przeprowadzane będą w sprawie,
- potrzeby dokonania ogłoszenia o toczącym się postępowaniu.
W praktyce sprawy o zasiedzenie trwają od kilku miesięcy do nawet kilku lat.
Postępowania o zasiedzenie bywają skomplikowane. Radca prawny może reprezentować Cię w toku całego postępowania o zasiedzenie. Dotyczy to zwłaszcza czynności takich jak:
- przygotowanie wniosku o zasiedzenie,
- przygotowywanie pism w odpowiedzi na stanowiska zajęte przez uczestników,
- składania dalszych wniosków dowodowych,
- reprezentacji klienta na rozprawie i w toku innych czynności przeprowadzanych w sprawie.
Należy pamiętać, że pomoc radcy prawnego przy przygotowaniu wniosku o zasiedzenie nieruchomości nie sprowadza się wyłącznie do sporządzenia pisma procesowego. To przede wszystkim wsparcie w analizie stanu faktycznego i prawnego, pomoc w zgromadzeniu dowodów oraz analiza i ocena ryzyk związanych ze sprawą.
W sprawach, w których stawką jest prawo własności nieruchomości, profesjonalne wsparcie często okazuje się kluczowe. Jeżeli potrzebujesz wsparcia w sprawie o stwierdzenie nabycia własności przez zasiedzenie, skontaktuj się ze mną.