Prawo spadkowe – najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Prawo spadkowe -FAQ

Prawo spadkowe – najczęściej zadawane pytania (FAQ)

W poprzednich artykułach na blogu kancelarii opisywałam:

W tym artykule postaram się odpowiedzieć na najczęściej zadawane w czasie porad prawnych pytania w tym zakresie – dotyczące terminów, dokumentów, kosztów, różnicy między sądem a notariuszem, a także ważności samego testamentu.

 

  1. Co to jest stwierdzenie nabycia spadku?

Jest to postępowanie sądowe, które kończy się wydaniem postanowienia sądu, które oficjalnie potwierdza, kto dziedziczy spadek po zmarłym. Sąd wskazuje w postanowieniu dane spadkodawcy, kto jest spadkobiercą po nim oraz w jakiej części przypada mu udział w spadku.

W przypadku spadków, które zostały otwarte przed 2001 r. (a więc jeżeli spadkodawca zmarł przed 2001 r.), a w skład spadku wchodziło gospodarstwo rolne sąd powinien stwierdzić również kto i w jakim ułamku odziedziczył gospodarstwo rolne.

 

  1. Czy ustalenie praw do spadku musi nastąpić w postępowaniu sądowym?

Nie. Alternatywnym rozwiązaniem jest sporządzenie przez notariusza aktu poświadczenia dziedziczenia. To rozwiązanie można wybrać, jeżeli wszyscy spadkobiercy są gotowi stawić się u notariusza i nie istnieje pomiędzy nimi spór co do tego, kto i w jakim ułamku dziedziczy.

Sporządzenie APD jest zdecydowanie szybsze niż przeprowadzenie postępowania sądowego. Nie może być jednak zastosowane np. gdy kwestionowana jest ważność testamentu albo miejsce zamieszkania jednego ze spadkobierców nie jest znane.

Cecha Sąd Notariusz
Czas trwania od kilku miesięcy (w przypadku prostych spraw) do kilku lat (gdy kwestionowany jest testament lub trzeba poszukiwać spadkobierców) zazwyczaj w ciągu 1 dnia
Osobista obecność wszystkich spadkobierców nie jest konieczna wszyscy muszą być obecni
Kwestie sporne sąd kwestie sporne tylko gdy nie ma kwestii spornych

 

 

  1. Czy oficjalne potwierdzenie praw do spadku jest obowiązkowe?

Nie ma przepisu, który nakłada obowiązek przeprowadzenia postępowania o stwierdzenie nabycia spadku albo uzyskania aktu poświadczenia dziedziczenia. Jednak w praktyce ustalenie praw do spadku jest niezbędne do:

  • zaktualizowania wpisów w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości zmarłego,
  • sprzedaży lub przepisania nieruchomości po zmarłym,
  • załatwienia formalności w banku,
  • zmiany właściciela pojazdu,
  • dokonania działu spadku po zmarłym,
  • dochodzenia zachowku.

 

  1. Kiedy należy złożyć wniosek o stwierdzenie nabycia spadku?

Nie ma ustawowego terminu, w którym trzeba przeprowadzić procedurę – w praktyce postępowania spadkowe są czasami przeprowadzane nawet kilkadziesiąt lat po śmierci spadkodawcy.

Trzeba jednak pamiętać, że:

  • samo nabycie spadku następuje z chwilą otwarcia spadku – czyli w chwili śmierci spadkodawcy,
  • potencjalny spadkobierca ma jedynie 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o swoim powołaniu do spadku na odrzucenie spadku,
  • jeżeli spadkobierca nie złoży oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku w terminie 6 miesięcy, uznaje się, że przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza.

 

  1. Gdzie złożyć wniosek o stwierdzenie nabycia spadku?

Wniosek składa się do sądu rejonowego właściwego dla ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy.

 

  1. Jakie dokumenty są potrzebne do złożenia wniosku?

Najczęściej załączane do wniosku dokumenty to:

  • odpis skrócony aktu zgonu spadkodawcy,
  • testament (jeśli został sporządzony),
  • akty stanu cywilnego potwierdzające, kto jest spadkobiercą:
    • akty urodzenia (dzieci spadkobiercy, którzy nie zmieniali nazwiska),
    • akty małżeństwa (dzieci, które zmieniły nazwisko na skutek zawarcia małżeństwa),
    • akty zgonu (jeżeli potencjalni spadkobiercy zmarli przed spadkodawcą)
  • ewentualne oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku.
  • dowód uiszczenia opłaty sądowej (100 zł)
  • dowód uiszczenia opłaty za wpis do rejestru spadkowego (5 zł).

 

  1. Ile kosztuje stwierdzenie nabycia spadku w sądzie?

Opłata sądowa od wniosku o stwierdzenie nabycia spadku wynosi 100 zł. Oprócz niej konieczne jest uiszczenie opłaty za wpis do Rejestru Spadkowego – 5 zł.

Dodatkowo należy uwzględnić ewentualne koszty związane z wynagrodzeniem pełnomocnika, jeśli korzystasz z pomocy radcy prawnego lub adwokata. W takiej sytuacji konieczne jest też uiszczenie opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.

 

  1. Co w sytuacji, gdy jest kilku spadkobierców?

W postanowieniu sądu lub akcie poświadczenia dziedziczenia określone są udziały spadkowe każdego spadkobiercy (ułamki, w jakich odziedziczyli spadek). To jednak nie oznacza fizycznego podziału majątku – konieczne będzie późniejsze przeprowadzenie działu spadku.

 

  1. Czy testament można podważyć?

Tak, testament można podważyć – niezależnie od tego, w jakiej formie został sporządzony. Podważenie może nastąpić w toku postępowania o stwierdzenie nabycia spadku.

 

  1. Jakie są podstawy do podważenia testamentu?

Testament jest nieważny, jeśli:

  • został sporządzony w stanie wyłączającym świadome lub swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli (np. choroba psychiczna, upośledzenie umysłowe, demencja, sporządzenie w stanie upojenia alkoholowego),
  • został sporządzony pod wpływem błędu, który wpłynął na treść testamentu (np. testator został wprowadzony w błąd co do osoby lub okoliczności),
  • został sporządzony pod wpływem groźby,
  • nie spełnia wymogów formalnych (np. brak podpisu, brak daty, pismo nieodręczne w testamencie własnoręcznym).

 

  1. Kto może podważyć testament?

Testament najczęściej kwestionuje osoba, która:

  • jest spadkobiercą ustawowym pominiętym w testamencie,
  • jest spadkobiercą z wcześniejszego testamentu,
  • ma interes prawny w unieważnieniu testamentu (np. otrzyma większy udział w spadku po jego uchyleniu).

 

  1. Jaki jest termin na podważenie testamentu?

Termin wynosi 3 lata od dnia, w którym osoba zainteresowana dowiedziała się o przyczynie nieważności testamentu, ale nie więcej niż 10 lat od otwarcia spadku.

 

  1. Jakie dowody są potrzebne do unieważnienia testamentu?

W zależności od podstawy unieważnienia najczęściej dowodami są:

  • zeznania świadków (np. członków rodziny, lekarzy, sąsiadów, notariusza sporządzającego testament),
  • dokumentacja medyczną (np. historię choroby, historię hospitalizacji),
  • opinie biegłych (opinie psychiatryczne i psychologiczne, opinie grafologiczne),
  • dowody na istnienie groźby lub działania pod wpływem błędu (nagrania, SMS-y, korespondencję).

 

  1. Co się dzieje, gdy testament zostanie uznany za nieważny?

W takiej sytuacji spadek dziedziczony jest:

  • na podstawie testamentu wcześniejszego (jeśli istnieje i jest ważny),
  • albo na podstawie ustawy, według kolejności dziedziczenia ustawowego.

 

  1. W jakim postępowaniu ustalana jest ważność testamentu?

Ważność testamentu może być podważana w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku.

 

  1. Co trzeba zrobić po uzyskaniu postanowienia spadkowego?

Samo stwierdzenie nabycia spadku potwierdza tylko prawo do spadku. Po uprawomocnieniu się postępowania o stwierdzenie nabycia spadku należy pamiętać o:

  • zaktualizowaniu wpisów w księgach wieczystych, w których ujawniony był spadkobierca,
  • rozliczeniu podatku od spadku (złożyć odpowiednią deklarację).

 

  1. Czy warto skorzystać z pomocy prawnika?

Zdecydowanie tak. Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku może okazać się skomplikowane. Zwłaszcza, gdy rozstrzygana będzie kwestia ważności testamentu. Takie postępowanie wymaga umiejętnego przedstawienia dowodów oraz znajomości procedury cywilnej. Radca prawny może:

  • ocenić szanse powodzenia sprawy,
  • sporządzić wniosek lub odpowiedź na wniosek,
  • reprezentować Cię przed sądem,
  • pomóc w zgromadzeniu dowodów.

 

📞 Umów konsultację z zakresu prawa spadkowego
✉️ Oferuję porady prawne stacjonarne i online